Chào mừng quý vị đến với website của ...
Quý vị chưa đăng nhập hoặc chưa đăng ký làm thành viên, vì vậy chưa thể tải được các tài liệu của Thư viện về máy tính của mình.
Nếu chưa đăng ký, hãy nhấn vào chữ ĐK thành viên ở phía bên trái, hoặc xem phim hướng dẫn tại đây
Nếu đã đăng ký rồi, quý vị có thể đăng nhập ở ngay phía bên trái.
Nếu chưa đăng ký, hãy nhấn vào chữ ĐK thành viên ở phía bên trái, hoặc xem phim hướng dẫn tại đây
Nếu đã đăng ký rồi, quý vị có thể đăng nhập ở ngay phía bên trái.
Tài liệu HTQC

- 0 / 0
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Văn Thị Hoa
Ngày gửi: 10h:25' 01-10-2025
Dung lượng: 32.8 MB
Số lượt tải: 0
Nguồn:
Người gửi: Văn Thị Hoa
Ngày gửi: 10h:25' 01-10-2025
Dung lượng: 32.8 MB
Số lượt tải: 0
Số lượt thích:
0 người
QUYỂN
1
HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC
HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC
QUYỂN 1: HƯỚNG DẪN TỔ CHỨCHỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU.............................................................................................................................................1
TRƯỚC KHI BẮT ĐẦU............................................................................................................................3
Tại sao cần có tài liệu này?......................................................................................................................3
Sử dụng tài liệu này như thế nào?..........................................................................................................3
Một số thuật ngữ cơ bản.........................................................................................................................5
TẦM NHÌN VỀ HỌC THÔNG QUA CHƠI Ở VIỆT NAM.................................................................6
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HỌC THÔNG QUA CHƠI.............................................................7
1.1. Thế nào là Học thông qua Chơi?.....................................................................................................8
1.2. Đặc điểm của Học thông qua Chơi.........................................................................................,,......9
1.3. Lợi ích của Học thông qua Chơi....................................................................................................13
1.4. Các loại hình Học thông qua Chơi................................................................................................17
1.5. Học thông qua Chơi trong Giáo dục phổ thông cấp tiểu học.................................................20
1.5.1. Học thông qua Chơi góp phần thực hiện mục tiêu và yêu cầu cần đạt của Chương
trình Giáo dục phổ thông cấp tiểu học........................................................................................20
1.5.2. Học thông qua Chơi đáp ứng yêu cầu về đổi mới phương thức tổ chức dạy học..21
1.5.3. Học thông qua Chơi đáp ứng yêu cầu về đổi mới đánh giá học sinh.........................23
CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG HỌC THÔNG QUA CHƠI Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC........................24
2.1. Các nguyên tắc vận dụng Học thông qua Chơi........................................................................25
2.1.1. Kết nối hoạt động Học thông qua Chơi với mục tiêu học tập......................................25
2.1.2. Khuyến khích sự tự chủ của HS..........................................................................................25
2.1.3. Quản lý lớp học hiệu quả.....................................................................................................26
2.1.4. Sắp xếp không gian học tập tích cực, cởi mở..................................................................27
2.2. Làm thế nào để vận dụng Học thông qua Chơi?.......................................................................30
2.2.1. Xây dựng kế hoạch bài dạy theo hướng Học thông qua Chơi....................................30
a. Xác định yêu cầu cần đạt của bài học/chủ đề theo hướng Học thông qua Chơi.....30
b. Lựa chọn nội dung phù hợp với yêu cầu cần đạt đã xác định.....................................32
c. Lựa chọn và vận dụng phương pháp/kĩ thuật tổ chức Học thông qua Chơi.............33
2.2.2. Tổ chức thực hiện...................................................................................................................34
a. Làm thế nào để hoạt động có ý nghĩa?................................................................................34
b. Làm thế nào để tăng cường sự tham gia của HS?............................................................41
c. Làm thế nào để tăng cường tương tác xã hội cho HS?...................................................47
d. Làm thế nào để HS có nhiều cơ hội thử nghiệm (lặp đi lặp lại)?...................................51
e. Làm thế nào để tạo hứng thú trong hoạt động Học thông qua Chơi?.......................55
2.2.3. Đánh giá-phát triển................................................................................................................61
a. HS tự đánh giá..........................................................................................................................61
b. Đánh giá đồng đẳng giữa các HS.........................................................................................62
c. GV đánh giá HS........................................................................................................................63
d. GV tự đánh giá để rút kinh nghiệm.......................................................................................63
2.2.4. Bảng kiểm rà soát Học thông qua Chơi............................................................................64
Bước 1: Phân tích. Đánh dấu các yếu tố thể hiện trong kế hoạch/hoạt động.............66
Bước 2: Diễn giải. Kết quả là gì?..............................................................................................67
Bước 3: Kết luận..........................................................................................................................68
CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ MINH HỌA KẾ HOẠCH BÀI DẠY THEO HƯỚNG TIẾP CẬN
HỌC THÔNG QUA CHƠI Ở TIỂU HỌC..........................................................................................73
MÔN: TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI- LỚP 1 ...............................................................................................74
MÔN: TOÁN- LỚP 2...............................................................................................................................83
HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM - LỚP 2.................................................................................................89
PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG HỌC THÔNG QUA CHƠI....................................................................98
MÔN: TOÁN LỚP 3..............................................................................................................................100
MÔN: TIẾNG VIỆT LỚP 3....................................................................................................................105
HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH VÀ TRẢI NGHIỆM TRONG MÔN TOÁN LỚP 4.......................110
MÔN: TIẾNG VIỆT LỚP 5....................................................................................................................116
Phụ lục 1..................................................................................................................................................122
Phụ lục 2..................................................................................................................................................123
Phụ lục 3..................................................................................................................................................124
Tài liệu tham khảo...............................................................................................................................125
BẢNG VIẾT TẮT
LỜI NÓI ĐẦU
Dự án “Lồng ghép Học thông qua Chơi vào giáo dục tiểu học” (iPLAY Việt Nam) chính thức khởi
động từ tháng 12/2019 với sự hợp tác của VVOB tại Việt Nam và Bộ GD&ĐT. Dự án hướng
tới nâng cao năng lực đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá HS thông qua việc lồng
ghép Học thông qua Chơi vào quá trình tổ chức dạy học, góp phần thực hiện có hiệu quả
Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 nhằm đạt mục tiêu phát triển phẩm chất, năng lực
HS tiểu học.
Khảo sát đầu dự án do VVOB tại Việt Nam thực hiện vào tháng 6/2020 tại một số
trường tiểu học ở 4 tỉnh/thành phố (Hà Nội, Thái Nguyên, Đà Nẵng, Quảng Trị) cho thấy
GV đã áp dụng một số hoạt động theo hướng Học thông qua Chơi trên lớp. Tuy nhiên,
việc áp dụng chưa được thường xuyên và đôi khi chưa phát huy được tính chủ động
của HS. Kết quả khảo sát cũng cho thấy hầu hết cán bộ quản lí giáo dục và GV tiểu học
đều mong muốn được bồi dưỡng chuyên môn để áp dụng Học thông qua Chơi vào quá
trình dạy học nhằm giúp HS học tập hứng thú và hiệu quả hơn. Chính vì vậy, VVOB tại
Việt Nam phối hợp với nhóm chuyên gia thuộc Bộ GD&ĐT và các trường Đại học Sư phạm
đã biên soạn “Bộ tài liệu bồi dưỡng cán bộ quản lí giáo dục, Giáo viên tiểu học về Học
thông qua Chơi”. Bộ tài liệu gồm 2 Quyển :
Quyển 1: Hướng dẫn tổ chức Học thông qua Chơi cấp Tiểu học. Nội dung quyển 1
giới thiệu những nội dung tổng quan về Học thông qua Chơi, cung cấp gợi ý về phương
pháp, kĩ thuật áp dụng Học thông qua Chơi. Bên cạnh đó, tài liệu giới thiệu một số
kế hoạch bài dạy áp dụng Học thông qua Chơi và Bảng kiểm Học thông qua Chơi để cán
bộ quản lí giáo dục, GV tham khảo trong quá trình thực hiện.
Quyển 2: Hướng dẫn bồi dưỡng giáo viên về Học thông qua Chơi. Nội dung quyển 2
giới thiệu nguyên tắc và hình thức bồi dưỡng chuyên môn cho GV tiểu học; một số hình
thức bồi dưỡng chuyên môn cho GV tiểu học về Học thông qua Chơi, bao gồm: tập huấn
tập trung, sinh hoạt chuyên môn, hỗ trợ cá nhân, tự học và cộng đồng học tập chuyên môn.
Bộ tài liệu đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo thẩm định và thông qua tại Quyết định số 1277/
QĐ-BGDĐT ngày 14/04/2021.
Chúng tôi hi vọng bộ tài liệu sẽ góp phần nâng cao năng lực cho CBQLGD và GV tiểu học về
Học thông qua Chơi, góp phần cho việc tổ chức dạy học ở cấp Tiểu học “nhẹ nhàng – tự nhiên
– hiệu quả”, thực hiện thành công Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
-1-
HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn nhóm chuyên gia giáo dục tiểu học đến từ Bộ GD&ĐT, các
trường Đại học Sư phạm tham gia biên soạn bộ tài liệu này, cụ thể là:
Tài liệu “Hướng dẫn tổ chức Học thông qua Chơi ở cấp Tiểu học”:
PGS.TS Phó Đức Hoà – Phó Trưởng khoa Giáo dục Tiểu học, trường Đại học Sư phạm
Hà Nội
TS Xuân Thị Nguyệt Hà – Chuyên viên chính, Vụ Giáo dục Tiểu học – Bộ Giáo dục và
Đào tạo
TS Nguyễn Hoài Anh – Trưởng khoa Giáo dục Tiểu học, trường Đại học Sư phạm
– Đại học Huế
TS Nguyễn Thị Thu Hằng – Giảng viên khoa Giáo dục Tiểu học, trường Đại học Sư phạm
– Đại học Thái Nguyên
TS Nguyễn Thị Thu Huyền – Phó Hiệu trưởng trường Việt Nam – Phần Lan
Và bộ tài liệu được hoàn thiện với sự tham gia tích cực của các thành viên dự án iPLAY:
Koen Verrecht – Cố vấn giáo dục chiến lược
Nguyễn Thị Lan Hương – Cố vấn giáo dục chiến lược
Nguyễn Bảo Châu – Điều phối viên dự án
Võ Thị Tâm – Cố vấn giáo dục
Nguyễn Thị Lệ Huyền – Cố vấn giáo dục
Chúng tôi mong nhận được các ý kiến phản hồi từ các thầy cô giáo, CBQLGD và những người
quan tâm về nội dung của bộ tài liệu.
Xin trân trọng cảm ơn!
Cục Nhà giáo và Cán bộ
quản lý giáo dục
Vụ Giáo dục Tiểu học
-2-
HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC
VVOB tại Việt Nam
TRƯỚC KHI BẮT ĐẦU…
1
Tại sao cần có tài liệu này?
Hoạt động học cần diễn ra một cách vui vẻ để đạt hiệu quả với HS nhỏ tuổi. HS luôn thích
được chơi và qua chơi các em có thể học được những điều mới mẻ. Đối với HS, chơi là hoạt
động tự nhiên hằng ngày. Vì vậy, GV nên tận dụng những lợi thế của chơi để giúp HS học tập
dễ dàng hơn và đạt kết quả học tập tốt hơn ở trường.
Để vận dụng HTQC, GV cần tìm hiểu từ lí thuyết đến thực hành, từ đó có thể vận dụng vào
công việc dạy học của mình. Tài liệu giới thiệu một cách tổng quan về HTQC, mối quan hệ
giữa HTQC và Chương trình GDPT. Nội dung trọng tâm của tài liệu là hướng dẫn GV cách
thức vận dụng HTQC trong quá trình dạy học. Các nội dung trong tài liệu đều được giải thích
một cách dễ hiểu kèm theo các ví dụ cụ thể, các hướng dẫn gợi ý và các câu hỏi định hướng,
giúp GV lập kế hoạch và triển khai cách tiếp cận dạy học này trong thực tế hiệu quả và thuận
lợi, giúp HS có thêm hiểu biết, phát triển được các phẩm chất và năng lực cần thiết như mục
tiêu chương trình GDPT đang đặt ra.
1
GV có thể sử dụng tài liệu này như thế nào?
Đây là tài liệu hướng dẫn có tính chất gợi ý, hỗ trợ việc dạy học của GV. Vì vậy, GV có thể
dành thời gian đọc, suy ngẫm từng vấn đề, liên hệ với thực tiễn dạy học của bản thân, các điều
kiện của nhà trường, cân nhắc để quyết định các mức độ áp dụng HTQC trong lớp của mình.
Các chỉ dẫn cụ thể dành cho GV bao gồm:
Đọc các phần lí thuyết tổng quan về HTQC. Hoàn thành các câu hỏi ngắn, các bài tập
trong từng phần để chắc chắn nắm vững lí thuyết.
Đọc các hướng dẫn cụ thể, các kĩ thuật áp dụng, các ví dụ minh hoạ HTQC.
Chọn loại hình chơi, kĩ thuật dạy học theo tinh thần HTQC dễ dàng áp dụng nhất với HS
của mình và bắt đầu thử nghiệm trong một phần bài học.
Lần lượt thử nghiệm các loại hình HTQC, kĩ thuật HTQC được gợi ý trong tài liệu. Mỗi lần
thử nghiệm, GV nên dành thời gian để tự đánh giá và điều chỉnh việc triển khai các loại
hình chơi, áp dụng các kĩ thuật HTQC.
Lập kế hoạch bài dạy có vận dụng HTQC và thử nghiệm, có thể hợp tác với GV khác để
cùng thiết kế và thử nghiệm. Việc hợp tác và học hỏi lẫn nhau là cách thức phát triển
chuyên môn GV.
-3-
HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC
GV lưu ý rằng các kĩ thuật được giới thiệu trong tài
liệu không nhất thiết phải thực hiện toàn bộ. Các kế
hoạch bài dạy/chủ đề minh hoạ không giới hạn sự
sáng tạo của GV trong thực tiễn dạy học. Các điều
kiện về sĩ số HS, không gian, phương tiện dạy học...
có ảnh hưởng đến việc áp dụng HTQC nhưng GV
hoàn toàn có thể linh hoạt giải quyết bằng nhiều
cách thức khác nhau. Trong tài liệu có gợi ý các
cách khắc phục.
HTQC chỉ là một quan điểm giáo dục/hướng tiếp cận dạy học, không có giá trị ưu việt
tuyệt đối, vạn năng thay thế cho các quan điểm và các tiếp cận giáo dục hiện hành khác.
Vì vậy, HTQC cần được các nhà trường, GV vận dụng, tiến hành một cách linh hoạt, phù hợp
nhằm đạt được mục tiêu giáo dục về phát triển phẩm chất, năng lực của HS tiểu học.
Dưới đây là một vài biểu tượng được sử dụng trong tài liệu:
Suy ngẫm:
Bài tập:
Hãy dành thời gian để
nghiền ngẫm từng câu
hỏi và cố gắng tự tìm ra
câu trả lời.
Hãy thực hiện theo
hướng dẫn và tìm ra đáp
án đúng.
Gợi ý:
Ví dụ:
Đưa ra hướng dẫn
hoạt động, các kĩ thuật;
quy trình thực hiện và
sử dụng công cụ một
cách dể hiểu, dễ làm
để GV có thể áp dụng
trên lớp.
Minh hoạ cho các
phương pháp/kĩ thuật
được áp dụng trong tình
huống cụ thể để GV
hiểu rõ hơn về phần lí
thuyết….?
-4-
HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC
1
Một số thuật ngữ cơ bản
Trong tài liệu
có sử dụng
một số thuật
ngữ. Phần giải
thích làm rõ
nội hàm của
các thuật ngữ
trong phạm vi
tài liệu.
Các kĩ năng của thế kỉ XXI: bao gồm các kĩ năng và thiên
hướng học tập. Đây là những yếu tố tiên quyết giúp thế
hệ trẻ thành công trong công việc và xã hội ở thế kỉ XXI.
Thế hệ trẻ cần các kĩ năng như kĩ năng giải quyết vấn đề,
sáng tạo, giao tiếp, hợp tác, tự chủ, kĩ năng học tập, tư
duy phản biện,… để sẵn sàng thích ứng trong thế kỉ XXI.
Tự chủ: Trong khoa học xã hội, tự chủ được định nghĩa là
năng lực của cá nhân để hành động độc lập và tự đưa ra
các lựa chọn của riêng mình. Để tham gia vào HTQC, HS
cần được lựa chọn, được chủ động và tự quyết định với
hành động của mình.
Cách tiếp cận giáo dục: là chiến lược hay quan điểm giáo dục mà GV và hệ thống giáo
dục tác động lên việc học của người học. Cách thức này tạo ra tương tác giữa người dạy
với người học và với các yếu tố của môi trường học tập. Tài liệu có sử dụng một số các
thuật ngữ như “phương pháp tiếp cận”, “chiến lược dạy học” và “phương pháp sư phạm”,
các thuật ngữ này đều có nghĩa tương đồng và có thể thay thế cho nhau.
Phát triển toàn diện: Trong tài liệu, phát triển toàn diện được hiểu là sự phát triển các
kĩ năng của HS, bao gồm nhận thức, xã hội, tình cảm, sáng tạo và thể chất.
Môi trường học tập vui vẻ hứng thú: là một nơi an toàn thúc đẩy HS lựa chọn, khám phá
và vui vẻ, để các em có thể tham gia học tập sâu hơn và có ý nghĩa hơn thông qua các
hoạt động học tập.
Nếu trong tài liệu còn có những thuật ngữ khó hiểu, các thầy cô hãy viết những
từ đó xuống phần dưới đây và thử tự tìm cách giải thích cho các thuật ngữ
đó bằng cách hỏi chuyên gia, đồng nghiệp, tra từ điển, tham khảo trên mạng
internet hoặc trong thư viện của trường.
_______________________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________________
-5-
HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC
TẦM NHÌN VỀ HỌC THÔNG QUA CHƠI Ở VIỆT NAM
Giáo dục tiểu học ở Việt Nam đang bước vào một kỉ nguyên mới. Một chương trình giảng
dạy mới, dựa trên năng lực của người học là động thái chuyển đổi từ một hệ thống giáo dục
dựa trên kiến thức sang một hệ thống giáo dục thực sự coi trọng sự phát triển toàn diện của
người học, “để chuẩn bị cho trẻ thích ứng được với sự thay đổi nhanh chóng và phức tạp của xã
hội tương lai” (Chương trình GDPT 2018). Điều này đòi hỏi cần thúc đẩy mạnh mẽ hơn vai trò
chủ động và tích cực, tự chủ của HS trong quá trình học tập. Việc áp dụng HTQC góp phần
giúp GV thực hiện thành công mục tiêu này.
Với HS nhỏ tuổi, chơi là nền tảng cho cách học của các em, vì vậy chơi và học luôn đi đôi
với nhau. Thông qua chơi, HS không ngừng học hỏi và kết nối với môi trường xung quanh.
Chơi là cách học tập hứng thú, có ý nghĩa, thúc đẩy sự tham gia tích cực, tạo nhiều cơ hội
trải nghiệm và tăng cường tương tác xã hội. Không chỉ là trò chơi và các hoạt động vui chơi,
HTQC là sự lĩnh hội một cách tiếp cận mới về việc học của HS thông qua các hoạt động mang
tính chơi. HTQC hướng tới việc học diễn ra khi HS được thực hành, được trải nghiệm và điều
này giúp các em hiểu biết và tham gia nhiều hơn, thúc đẩy sự sáng tạo và khơi dậy trí tò mò
của các em. Với HTQC, GV có thể hỗ trợ HS phát triển những kĩ năng thiết yếu của thế kỉ XXI
nhằm thích ứng với xu thế toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế.
Hãy nghĩ về HS của mình sau khi các em tốt nghiệp, trong 10 - 15 năm nữa.
Các em sẽ làm việc gì? Liệu các em chỉ làm một công việc trong 5, 10 hay 15
năm không? Làm thế nào để GV có thể hỗ trợ HS chuẩn bị cho sự thay đổi của
xã hội và hoàn cảnh của chính các em?
_______________________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________________
-6-
HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC
CHƯƠNG 1:
TỔNG QUAN VỀ
HỌC THÔNG QUA CHƠI
-7-
HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC
1.1
Thế nào là Học thông qua Chơi?
“HTQC là một hướng tiếp cận giáo dục trong đó HS được tương tác, trải nghiệm, khám phá
và giải quyết vấn đề trong môi trường học tập vui vẻ, hứng thú, các hoạt động chơi được
kết nối với mục tiêu học tập nhằm phát triển phẩm chất và năng lực của các em.” (tham khảo
từ khái niệm HTQC của Quỹ LEGO và tài liệu “VVOB white paper”)
“Học và Chơi như hai cánh bướm
- Cánh này không thể tồn tại nếu thiếu cánh kia.”
Carla Rinaldi, President of Reggio Children
Học không chỉ đơn thuần là việc ghi
nhớ các nội dung kiến thức. Nếu HS có
nhiều cơ hội chia sẻ ý kiến, thực hành
và được lựa chọn nội dung, cách thức
học thì các em sẽ học sâu hơn, hứng thú
hơn và có được các kĩ năng thiết thực
phục vụ cho cuộc sống từ đó phát triển
phẩm chất và năng lực của bản thân.
Chơi không giới hạn ở các trò chơi có quy tắc, luật lệ. Chơi bao gồm rất nhiều loại hoạt động
và trải nghiệm phong phú, đa dạng mà HS được tự do khám phá, tìm tòi. Các hoạt động đó
thường có định hướng của GV nhưng cũng có khi do HS khởi xướng. GV cần tin tưởng vào
khả năng của HS và tạo cơ hội để các em phát huy khả năng tư duy, chủ động trong hoạt động
thay vì luôn được hướng dẫn chi tiết, dẫn dắt cụ thể và giải thích cặn kẽ.
Học và chơi không tách rời nhau. Khi tham gia các hoạt động chơi, đặc biệt là các hoạt động
chơi có chủ đích, HS sẽ học hỏi được cả các nội dung học thuật lẫn phát triển các kĩ năng đa
dạng cần thiết cho cuộc sống hằng ngày.
HTQC gần gũi và có nhiều điểm tương đồng với
dạy học tích cực khi cùng chú trọng đến việc phát
huy tính tích cực, chủ động của HS dựa trên việc sử
dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học. Tuy nhiên,
HTQC nhấn mạnh đến việc tạo cơ hội cho học sinh
được tham gia trong môi trường học tập vui vẻ.
Như vậy, HTQC cần được hiểu như một cách tiếp
cận giáo dục bao gồm những lí luận, quan điểm, cách
thức tiến hành đa dạng trong thực tế, mà không chỉ
là phương pháp hay kĩ thuật dạy học cụ thể như
phương pháp tổ chức trò chơi, phương pháp đóng
vai... Với cách tiếp cận trong tài liệu này, GV sẽ hiểu
HTQC là gì, nhận biết được giá trị của Chơi và sử
Hãy tạo cho HS cơ hội “chơi”
trong khi học phân số thông qua
“cắt trái cây thành nhiều phần
bằng nhau”; thực hành viết nhật
kí; và tìm hiểu các khái niệm
liên quan đến khoa học và thế
giới tự nhiên, như “vòng đời của
hạt giống”, “vai trò côn trùng”…
(Block et al., 2012, p. 424)
dụng nó như một công cụ hữu hiệu để vận dụng
trong dạy học; từ đó thay đổi nhận thức về HTQC.
-8-
HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC
1.2
Đặc điểm của Học thông qua Chơi
Mặc dù khá quen thuộc với câu “học mà chơi, chơi mà học”, nhưng để hiểu rõ HTQC không
chỉ là các trò chơi thì chúng ta cần nắm được các đặc điểm của HTQC. “Chơi” được nói đến
trong tài liệu này có nghĩa là khi hoạt động học tập giúp HS thấy hứng thú, có ý nghĩa, thúc
đẩy các em tích cực tham gia, có nhiều cơ hội thử nghiệm và tương tác xã hội.
-9-
HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC
Hứng thú: Đây là đặc trưng điển hình của Chơi – HS hứng thú được tham gia chơi, được
trải nghiệm những khoảnh khắc hồi hộp, ngạc nhiên, phấn khích hay vui sướng khi mình
vượt qua các thử thách. Khi HS được học tập vui vẻ, các em sẽ hứng thú hơn với việc học,
từ đó chủ động và tự nguyện tham gia cùng bạn và GV. Ví dụ: HS có thể rất vui khi nối
đúng từ với tranh phù hợp khi các em học về nghĩa của từ (Tiếng Việt).
Tham gia tích cực: HTQC luôn đòi hỏi HS phải được tham gia vào quá trình hoạt động.
Tính tích cực được thể hiện khi các em say sưa và tập trung cao độ vào hoạt động học
tập. Khi đó, trạng thái tâm lí của các em được thay đổi, tính chủ động tích cực dần hình
thành trong hoạt động học tập. Ví dụ: HS cùng bạn say mê làm một chiếc đồng hồ từ các
nguyên vật liệu tái chế như giấy, bìa các-tông, chai nhựa, que khi các em học về các đơn
vị đo thời gian: giờ - phút (Toán - Lớp 3)… mà quên cả giờ ra chơi.
Có ý nghĩa: Trong quá trình học, HS có cơ hội liên hệ những điều em đã biết, đã trải qua
với những gì em đang học. Bên cạnh đó, HS có cơ hội mở rộng hiểu biết của mình thông
qua các hoạt động trải nghiệm, thực hành gắn với thực tiễn cuộc sống. Đặc điểm có ý
nghĩa góp phần làm cho việc học tập trở nên sâu sắc, hình thành và phát triển năng lực
tư duy phản biện, tư duy sáng tạo khi HS được vận dụng kiến thức đã học để giải quyết
các vấn đề của thực tiễn. Ví dụ: HS ở vùng nông thôn thường tự tin và cảm thấy tự
hào chia sẻ những điều các em biết về các loài cá sống ở sông, suối khi học chủ đề này
trong môn TN&XH. Hay HS sẽ cảm thấy việc học tập có ý nghĩa hơn khi được thực hành
tính diện tích mặt bàn, diện tích ô cửa sổ hình chữ nhật… trong lớp khi học về diện tích
hình chữ nhật trong môn Toán…
Có nhiều cơ hội thử nghiệm (có cơ hội được lặp đi lặp lại): HS có thể thử nghiệm nhiều
khả năng khác nhau để trả lời câu
1
HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC
HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC
QUYỂN 1: HƯỚNG DẪN TỔ CHỨCHỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU.............................................................................................................................................1
TRƯỚC KHI BẮT ĐẦU............................................................................................................................3
Tại sao cần có tài liệu này?......................................................................................................................3
Sử dụng tài liệu này như thế nào?..........................................................................................................3
Một số thuật ngữ cơ bản.........................................................................................................................5
TẦM NHÌN VỀ HỌC THÔNG QUA CHƠI Ở VIỆT NAM.................................................................6
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HỌC THÔNG QUA CHƠI.............................................................7
1.1. Thế nào là Học thông qua Chơi?.....................................................................................................8
1.2. Đặc điểm của Học thông qua Chơi.........................................................................................,,......9
1.3. Lợi ích của Học thông qua Chơi....................................................................................................13
1.4. Các loại hình Học thông qua Chơi................................................................................................17
1.5. Học thông qua Chơi trong Giáo dục phổ thông cấp tiểu học.................................................20
1.5.1. Học thông qua Chơi góp phần thực hiện mục tiêu và yêu cầu cần đạt của Chương
trình Giáo dục phổ thông cấp tiểu học........................................................................................20
1.5.2. Học thông qua Chơi đáp ứng yêu cầu về đổi mới phương thức tổ chức dạy học..21
1.5.3. Học thông qua Chơi đáp ứng yêu cầu về đổi mới đánh giá học sinh.........................23
CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG HỌC THÔNG QUA CHƠI Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC........................24
2.1. Các nguyên tắc vận dụng Học thông qua Chơi........................................................................25
2.1.1. Kết nối hoạt động Học thông qua Chơi với mục tiêu học tập......................................25
2.1.2. Khuyến khích sự tự chủ của HS..........................................................................................25
2.1.3. Quản lý lớp học hiệu quả.....................................................................................................26
2.1.4. Sắp xếp không gian học tập tích cực, cởi mở..................................................................27
2.2. Làm thế nào để vận dụng Học thông qua Chơi?.......................................................................30
2.2.1. Xây dựng kế hoạch bài dạy theo hướng Học thông qua Chơi....................................30
a. Xác định yêu cầu cần đạt của bài học/chủ đề theo hướng Học thông qua Chơi.....30
b. Lựa chọn nội dung phù hợp với yêu cầu cần đạt đã xác định.....................................32
c. Lựa chọn và vận dụng phương pháp/kĩ thuật tổ chức Học thông qua Chơi.............33
2.2.2. Tổ chức thực hiện...................................................................................................................34
a. Làm thế nào để hoạt động có ý nghĩa?................................................................................34
b. Làm thế nào để tăng cường sự tham gia của HS?............................................................41
c. Làm thế nào để tăng cường tương tác xã hội cho HS?...................................................47
d. Làm thế nào để HS có nhiều cơ hội thử nghiệm (lặp đi lặp lại)?...................................51
e. Làm thế nào để tạo hứng thú trong hoạt động Học thông qua Chơi?.......................55
2.2.3. Đánh giá-phát triển................................................................................................................61
a. HS tự đánh giá..........................................................................................................................61
b. Đánh giá đồng đẳng giữa các HS.........................................................................................62
c. GV đánh giá HS........................................................................................................................63
d. GV tự đánh giá để rút kinh nghiệm.......................................................................................63
2.2.4. Bảng kiểm rà soát Học thông qua Chơi............................................................................64
Bước 1: Phân tích. Đánh dấu các yếu tố thể hiện trong kế hoạch/hoạt động.............66
Bước 2: Diễn giải. Kết quả là gì?..............................................................................................67
Bước 3: Kết luận..........................................................................................................................68
CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ MINH HỌA KẾ HOẠCH BÀI DẠY THEO HƯỚNG TIẾP CẬN
HỌC THÔNG QUA CHƠI Ở TIỂU HỌC..........................................................................................73
MÔN: TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI- LỚP 1 ...............................................................................................74
MÔN: TOÁN- LỚP 2...............................................................................................................................83
HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM - LỚP 2.................................................................................................89
PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG HỌC THÔNG QUA CHƠI....................................................................98
MÔN: TOÁN LỚP 3..............................................................................................................................100
MÔN: TIẾNG VIỆT LỚP 3....................................................................................................................105
HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH VÀ TRẢI NGHIỆM TRONG MÔN TOÁN LỚP 4.......................110
MÔN: TIẾNG VIỆT LỚP 5....................................................................................................................116
Phụ lục 1..................................................................................................................................................122
Phụ lục 2..................................................................................................................................................123
Phụ lục 3..................................................................................................................................................124
Tài liệu tham khảo...............................................................................................................................125
BẢNG VIẾT TẮT
LỜI NÓI ĐẦU
Dự án “Lồng ghép Học thông qua Chơi vào giáo dục tiểu học” (iPLAY Việt Nam) chính thức khởi
động từ tháng 12/2019 với sự hợp tác của VVOB tại Việt Nam và Bộ GD&ĐT. Dự án hướng
tới nâng cao năng lực đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá HS thông qua việc lồng
ghép Học thông qua Chơi vào quá trình tổ chức dạy học, góp phần thực hiện có hiệu quả
Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 nhằm đạt mục tiêu phát triển phẩm chất, năng lực
HS tiểu học.
Khảo sát đầu dự án do VVOB tại Việt Nam thực hiện vào tháng 6/2020 tại một số
trường tiểu học ở 4 tỉnh/thành phố (Hà Nội, Thái Nguyên, Đà Nẵng, Quảng Trị) cho thấy
GV đã áp dụng một số hoạt động theo hướng Học thông qua Chơi trên lớp. Tuy nhiên,
việc áp dụng chưa được thường xuyên và đôi khi chưa phát huy được tính chủ động
của HS. Kết quả khảo sát cũng cho thấy hầu hết cán bộ quản lí giáo dục và GV tiểu học
đều mong muốn được bồi dưỡng chuyên môn để áp dụng Học thông qua Chơi vào quá
trình dạy học nhằm giúp HS học tập hứng thú và hiệu quả hơn. Chính vì vậy, VVOB tại
Việt Nam phối hợp với nhóm chuyên gia thuộc Bộ GD&ĐT và các trường Đại học Sư phạm
đã biên soạn “Bộ tài liệu bồi dưỡng cán bộ quản lí giáo dục, Giáo viên tiểu học về Học
thông qua Chơi”. Bộ tài liệu gồm 2 Quyển :
Quyển 1: Hướng dẫn tổ chức Học thông qua Chơi cấp Tiểu học. Nội dung quyển 1
giới thiệu những nội dung tổng quan về Học thông qua Chơi, cung cấp gợi ý về phương
pháp, kĩ thuật áp dụng Học thông qua Chơi. Bên cạnh đó, tài liệu giới thiệu một số
kế hoạch bài dạy áp dụng Học thông qua Chơi và Bảng kiểm Học thông qua Chơi để cán
bộ quản lí giáo dục, GV tham khảo trong quá trình thực hiện.
Quyển 2: Hướng dẫn bồi dưỡng giáo viên về Học thông qua Chơi. Nội dung quyển 2
giới thiệu nguyên tắc và hình thức bồi dưỡng chuyên môn cho GV tiểu học; một số hình
thức bồi dưỡng chuyên môn cho GV tiểu học về Học thông qua Chơi, bao gồm: tập huấn
tập trung, sinh hoạt chuyên môn, hỗ trợ cá nhân, tự học và cộng đồng học tập chuyên môn.
Bộ tài liệu đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo thẩm định và thông qua tại Quyết định số 1277/
QĐ-BGDĐT ngày 14/04/2021.
Chúng tôi hi vọng bộ tài liệu sẽ góp phần nâng cao năng lực cho CBQLGD và GV tiểu học về
Học thông qua Chơi, góp phần cho việc tổ chức dạy học ở cấp Tiểu học “nhẹ nhàng – tự nhiên
– hiệu quả”, thực hiện thành công Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
-1-
HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn nhóm chuyên gia giáo dục tiểu học đến từ Bộ GD&ĐT, các
trường Đại học Sư phạm tham gia biên soạn bộ tài liệu này, cụ thể là:
Tài liệu “Hướng dẫn tổ chức Học thông qua Chơi ở cấp Tiểu học”:
PGS.TS Phó Đức Hoà – Phó Trưởng khoa Giáo dục Tiểu học, trường Đại học Sư phạm
Hà Nội
TS Xuân Thị Nguyệt Hà – Chuyên viên chính, Vụ Giáo dục Tiểu học – Bộ Giáo dục và
Đào tạo
TS Nguyễn Hoài Anh – Trưởng khoa Giáo dục Tiểu học, trường Đại học Sư phạm
– Đại học Huế
TS Nguyễn Thị Thu Hằng – Giảng viên khoa Giáo dục Tiểu học, trường Đại học Sư phạm
– Đại học Thái Nguyên
TS Nguyễn Thị Thu Huyền – Phó Hiệu trưởng trường Việt Nam – Phần Lan
Và bộ tài liệu được hoàn thiện với sự tham gia tích cực của các thành viên dự án iPLAY:
Koen Verrecht – Cố vấn giáo dục chiến lược
Nguyễn Thị Lan Hương – Cố vấn giáo dục chiến lược
Nguyễn Bảo Châu – Điều phối viên dự án
Võ Thị Tâm – Cố vấn giáo dục
Nguyễn Thị Lệ Huyền – Cố vấn giáo dục
Chúng tôi mong nhận được các ý kiến phản hồi từ các thầy cô giáo, CBQLGD và những người
quan tâm về nội dung của bộ tài liệu.
Xin trân trọng cảm ơn!
Cục Nhà giáo và Cán bộ
quản lý giáo dục
Vụ Giáo dục Tiểu học
-2-
HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC
VVOB tại Việt Nam
TRƯỚC KHI BẮT ĐẦU…
1
Tại sao cần có tài liệu này?
Hoạt động học cần diễn ra một cách vui vẻ để đạt hiệu quả với HS nhỏ tuổi. HS luôn thích
được chơi và qua chơi các em có thể học được những điều mới mẻ. Đối với HS, chơi là hoạt
động tự nhiên hằng ngày. Vì vậy, GV nên tận dụng những lợi thế của chơi để giúp HS học tập
dễ dàng hơn và đạt kết quả học tập tốt hơn ở trường.
Để vận dụng HTQC, GV cần tìm hiểu từ lí thuyết đến thực hành, từ đó có thể vận dụng vào
công việc dạy học của mình. Tài liệu giới thiệu một cách tổng quan về HTQC, mối quan hệ
giữa HTQC và Chương trình GDPT. Nội dung trọng tâm của tài liệu là hướng dẫn GV cách
thức vận dụng HTQC trong quá trình dạy học. Các nội dung trong tài liệu đều được giải thích
một cách dễ hiểu kèm theo các ví dụ cụ thể, các hướng dẫn gợi ý và các câu hỏi định hướng,
giúp GV lập kế hoạch và triển khai cách tiếp cận dạy học này trong thực tế hiệu quả và thuận
lợi, giúp HS có thêm hiểu biết, phát triển được các phẩm chất và năng lực cần thiết như mục
tiêu chương trình GDPT đang đặt ra.
1
GV có thể sử dụng tài liệu này như thế nào?
Đây là tài liệu hướng dẫn có tính chất gợi ý, hỗ trợ việc dạy học của GV. Vì vậy, GV có thể
dành thời gian đọc, suy ngẫm từng vấn đề, liên hệ với thực tiễn dạy học của bản thân, các điều
kiện của nhà trường, cân nhắc để quyết định các mức độ áp dụng HTQC trong lớp của mình.
Các chỉ dẫn cụ thể dành cho GV bao gồm:
Đọc các phần lí thuyết tổng quan về HTQC. Hoàn thành các câu hỏi ngắn, các bài tập
trong từng phần để chắc chắn nắm vững lí thuyết.
Đọc các hướng dẫn cụ thể, các kĩ thuật áp dụng, các ví dụ minh hoạ HTQC.
Chọn loại hình chơi, kĩ thuật dạy học theo tinh thần HTQC dễ dàng áp dụng nhất với HS
của mình và bắt đầu thử nghiệm trong một phần bài học.
Lần lượt thử nghiệm các loại hình HTQC, kĩ thuật HTQC được gợi ý trong tài liệu. Mỗi lần
thử nghiệm, GV nên dành thời gian để tự đánh giá và điều chỉnh việc triển khai các loại
hình chơi, áp dụng các kĩ thuật HTQC.
Lập kế hoạch bài dạy có vận dụng HTQC và thử nghiệm, có thể hợp tác với GV khác để
cùng thiết kế và thử nghiệm. Việc hợp tác và học hỏi lẫn nhau là cách thức phát triển
chuyên môn GV.
-3-
HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC
GV lưu ý rằng các kĩ thuật được giới thiệu trong tài
liệu không nhất thiết phải thực hiện toàn bộ. Các kế
hoạch bài dạy/chủ đề minh hoạ không giới hạn sự
sáng tạo của GV trong thực tiễn dạy học. Các điều
kiện về sĩ số HS, không gian, phương tiện dạy học...
có ảnh hưởng đến việc áp dụng HTQC nhưng GV
hoàn toàn có thể linh hoạt giải quyết bằng nhiều
cách thức khác nhau. Trong tài liệu có gợi ý các
cách khắc phục.
HTQC chỉ là một quan điểm giáo dục/hướng tiếp cận dạy học, không có giá trị ưu việt
tuyệt đối, vạn năng thay thế cho các quan điểm và các tiếp cận giáo dục hiện hành khác.
Vì vậy, HTQC cần được các nhà trường, GV vận dụng, tiến hành một cách linh hoạt, phù hợp
nhằm đạt được mục tiêu giáo dục về phát triển phẩm chất, năng lực của HS tiểu học.
Dưới đây là một vài biểu tượng được sử dụng trong tài liệu:
Suy ngẫm:
Bài tập:
Hãy dành thời gian để
nghiền ngẫm từng câu
hỏi và cố gắng tự tìm ra
câu trả lời.
Hãy thực hiện theo
hướng dẫn và tìm ra đáp
án đúng.
Gợi ý:
Ví dụ:
Đưa ra hướng dẫn
hoạt động, các kĩ thuật;
quy trình thực hiện và
sử dụng công cụ một
cách dể hiểu, dễ làm
để GV có thể áp dụng
trên lớp.
Minh hoạ cho các
phương pháp/kĩ thuật
được áp dụng trong tình
huống cụ thể để GV
hiểu rõ hơn về phần lí
thuyết….?
-4-
HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC
1
Một số thuật ngữ cơ bản
Trong tài liệu
có sử dụng
một số thuật
ngữ. Phần giải
thích làm rõ
nội hàm của
các thuật ngữ
trong phạm vi
tài liệu.
Các kĩ năng của thế kỉ XXI: bao gồm các kĩ năng và thiên
hướng học tập. Đây là những yếu tố tiên quyết giúp thế
hệ trẻ thành công trong công việc và xã hội ở thế kỉ XXI.
Thế hệ trẻ cần các kĩ năng như kĩ năng giải quyết vấn đề,
sáng tạo, giao tiếp, hợp tác, tự chủ, kĩ năng học tập, tư
duy phản biện,… để sẵn sàng thích ứng trong thế kỉ XXI.
Tự chủ: Trong khoa học xã hội, tự chủ được định nghĩa là
năng lực của cá nhân để hành động độc lập và tự đưa ra
các lựa chọn của riêng mình. Để tham gia vào HTQC, HS
cần được lựa chọn, được chủ động và tự quyết định với
hành động của mình.
Cách tiếp cận giáo dục: là chiến lược hay quan điểm giáo dục mà GV và hệ thống giáo
dục tác động lên việc học của người học. Cách thức này tạo ra tương tác giữa người dạy
với người học và với các yếu tố của môi trường học tập. Tài liệu có sử dụng một số các
thuật ngữ như “phương pháp tiếp cận”, “chiến lược dạy học” và “phương pháp sư phạm”,
các thuật ngữ này đều có nghĩa tương đồng và có thể thay thế cho nhau.
Phát triển toàn diện: Trong tài liệu, phát triển toàn diện được hiểu là sự phát triển các
kĩ năng của HS, bao gồm nhận thức, xã hội, tình cảm, sáng tạo và thể chất.
Môi trường học tập vui vẻ hứng thú: là một nơi an toàn thúc đẩy HS lựa chọn, khám phá
và vui vẻ, để các em có thể tham gia học tập sâu hơn và có ý nghĩa hơn thông qua các
hoạt động học tập.
Nếu trong tài liệu còn có những thuật ngữ khó hiểu, các thầy cô hãy viết những
từ đó xuống phần dưới đây và thử tự tìm cách giải thích cho các thuật ngữ
đó bằng cách hỏi chuyên gia, đồng nghiệp, tra từ điển, tham khảo trên mạng
internet hoặc trong thư viện của trường.
_______________________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________________
-5-
HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC
TẦM NHÌN VỀ HỌC THÔNG QUA CHƠI Ở VIỆT NAM
Giáo dục tiểu học ở Việt Nam đang bước vào một kỉ nguyên mới. Một chương trình giảng
dạy mới, dựa trên năng lực của người học là động thái chuyển đổi từ một hệ thống giáo dục
dựa trên kiến thức sang một hệ thống giáo dục thực sự coi trọng sự phát triển toàn diện của
người học, “để chuẩn bị cho trẻ thích ứng được với sự thay đổi nhanh chóng và phức tạp của xã
hội tương lai” (Chương trình GDPT 2018). Điều này đòi hỏi cần thúc đẩy mạnh mẽ hơn vai trò
chủ động và tích cực, tự chủ của HS trong quá trình học tập. Việc áp dụng HTQC góp phần
giúp GV thực hiện thành công mục tiêu này.
Với HS nhỏ tuổi, chơi là nền tảng cho cách học của các em, vì vậy chơi và học luôn đi đôi
với nhau. Thông qua chơi, HS không ngừng học hỏi và kết nối với môi trường xung quanh.
Chơi là cách học tập hứng thú, có ý nghĩa, thúc đẩy sự tham gia tích cực, tạo nhiều cơ hội
trải nghiệm và tăng cường tương tác xã hội. Không chỉ là trò chơi và các hoạt động vui chơi,
HTQC là sự lĩnh hội một cách tiếp cận mới về việc học của HS thông qua các hoạt động mang
tính chơi. HTQC hướng tới việc học diễn ra khi HS được thực hành, được trải nghiệm và điều
này giúp các em hiểu biết và tham gia nhiều hơn, thúc đẩy sự sáng tạo và khơi dậy trí tò mò
của các em. Với HTQC, GV có thể hỗ trợ HS phát triển những kĩ năng thiết yếu của thế kỉ XXI
nhằm thích ứng với xu thế toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế.
Hãy nghĩ về HS của mình sau khi các em tốt nghiệp, trong 10 - 15 năm nữa.
Các em sẽ làm việc gì? Liệu các em chỉ làm một công việc trong 5, 10 hay 15
năm không? Làm thế nào để GV có thể hỗ trợ HS chuẩn bị cho sự thay đổi của
xã hội và hoàn cảnh của chính các em?
_______________________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________________
-6-
HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC
CHƯƠNG 1:
TỔNG QUAN VỀ
HỌC THÔNG QUA CHƠI
-7-
HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC
1.1
Thế nào là Học thông qua Chơi?
“HTQC là một hướng tiếp cận giáo dục trong đó HS được tương tác, trải nghiệm, khám phá
và giải quyết vấn đề trong môi trường học tập vui vẻ, hứng thú, các hoạt động chơi được
kết nối với mục tiêu học tập nhằm phát triển phẩm chất và năng lực của các em.” (tham khảo
từ khái niệm HTQC của Quỹ LEGO và tài liệu “VVOB white paper”)
“Học và Chơi như hai cánh bướm
- Cánh này không thể tồn tại nếu thiếu cánh kia.”
Carla Rinaldi, President of Reggio Children
Học không chỉ đơn thuần là việc ghi
nhớ các nội dung kiến thức. Nếu HS có
nhiều cơ hội chia sẻ ý kiến, thực hành
và được lựa chọn nội dung, cách thức
học thì các em sẽ học sâu hơn, hứng thú
hơn và có được các kĩ năng thiết thực
phục vụ cho cuộc sống từ đó phát triển
phẩm chất và năng lực của bản thân.
Chơi không giới hạn ở các trò chơi có quy tắc, luật lệ. Chơi bao gồm rất nhiều loại hoạt động
và trải nghiệm phong phú, đa dạng mà HS được tự do khám phá, tìm tòi. Các hoạt động đó
thường có định hướng của GV nhưng cũng có khi do HS khởi xướng. GV cần tin tưởng vào
khả năng của HS và tạo cơ hội để các em phát huy khả năng tư duy, chủ động trong hoạt động
thay vì luôn được hướng dẫn chi tiết, dẫn dắt cụ thể và giải thích cặn kẽ.
Học và chơi không tách rời nhau. Khi tham gia các hoạt động chơi, đặc biệt là các hoạt động
chơi có chủ đích, HS sẽ học hỏi được cả các nội dung học thuật lẫn phát triển các kĩ năng đa
dạng cần thiết cho cuộc sống hằng ngày.
HTQC gần gũi và có nhiều điểm tương đồng với
dạy học tích cực khi cùng chú trọng đến việc phát
huy tính tích cực, chủ động của HS dựa trên việc sử
dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học. Tuy nhiên,
HTQC nhấn mạnh đến việc tạo cơ hội cho học sinh
được tham gia trong môi trường học tập vui vẻ.
Như vậy, HTQC cần được hiểu như một cách tiếp
cận giáo dục bao gồm những lí luận, quan điểm, cách
thức tiến hành đa dạng trong thực tế, mà không chỉ
là phương pháp hay kĩ thuật dạy học cụ thể như
phương pháp tổ chức trò chơi, phương pháp đóng
vai... Với cách tiếp cận trong tài liệu này, GV sẽ hiểu
HTQC là gì, nhận biết được giá trị của Chơi và sử
Hãy tạo cho HS cơ hội “chơi”
trong khi học phân số thông qua
“cắt trái cây thành nhiều phần
bằng nhau”; thực hành viết nhật
kí; và tìm hiểu các khái niệm
liên quan đến khoa học và thế
giới tự nhiên, như “vòng đời của
hạt giống”, “vai trò côn trùng”…
(Block et al., 2012, p. 424)
dụng nó như một công cụ hữu hiệu để vận dụng
trong dạy học; từ đó thay đổi nhận thức về HTQC.
-8-
HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC
1.2
Đặc điểm của Học thông qua Chơi
Mặc dù khá quen thuộc với câu “học mà chơi, chơi mà học”, nhưng để hiểu rõ HTQC không
chỉ là các trò chơi thì chúng ta cần nắm được các đặc điểm của HTQC. “Chơi” được nói đến
trong tài liệu này có nghĩa là khi hoạt động học tập giúp HS thấy hứng thú, có ý nghĩa, thúc
đẩy các em tích cực tham gia, có nhiều cơ hội thử nghiệm và tương tác xã hội.
-9-
HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC
Hứng thú: Đây là đặc trưng điển hình của Chơi – HS hứng thú được tham gia chơi, được
trải nghiệm những khoảnh khắc hồi hộp, ngạc nhiên, phấn khích hay vui sướng khi mình
vượt qua các thử thách. Khi HS được học tập vui vẻ, các em sẽ hứng thú hơn với việc học,
từ đó chủ động và tự nguyện tham gia cùng bạn và GV. Ví dụ: HS có thể rất vui khi nối
đúng từ với tranh phù hợp khi các em học về nghĩa của từ (Tiếng Việt).
Tham gia tích cực: HTQC luôn đòi hỏi HS phải được tham gia vào quá trình hoạt động.
Tính tích cực được thể hiện khi các em say sưa và tập trung cao độ vào hoạt động học
tập. Khi đó, trạng thái tâm lí của các em được thay đổi, tính chủ động tích cực dần hình
thành trong hoạt động học tập. Ví dụ: HS cùng bạn say mê làm một chiếc đồng hồ từ các
nguyên vật liệu tái chế như giấy, bìa các-tông, chai nhựa, que khi các em học về các đơn
vị đo thời gian: giờ - phút (Toán - Lớp 3)… mà quên cả giờ ra chơi.
Có ý nghĩa: Trong quá trình học, HS có cơ hội liên hệ những điều em đã biết, đã trải qua
với những gì em đang học. Bên cạnh đó, HS có cơ hội mở rộng hiểu biết của mình thông
qua các hoạt động trải nghiệm, thực hành gắn với thực tiễn cuộc sống. Đặc điểm có ý
nghĩa góp phần làm cho việc học tập trở nên sâu sắc, hình thành và phát triển năng lực
tư duy phản biện, tư duy sáng tạo khi HS được vận dụng kiến thức đã học để giải quyết
các vấn đề của thực tiễn. Ví dụ: HS ở vùng nông thôn thường tự tin và cảm thấy tự
hào chia sẻ những điều các em biết về các loài cá sống ở sông, suối khi học chủ đề này
trong môn TN&XH. Hay HS sẽ cảm thấy việc học tập có ý nghĩa hơn khi được thực hành
tính diện tích mặt bàn, diện tích ô cửa sổ hình chữ nhật… trong lớp khi học về diện tích
hình chữ nhật trong môn Toán…
Có nhiều cơ hội thử nghiệm (có cơ hội được lặp đi lặp lại): HS có thể thử nghiệm nhiều
khả năng khác nhau để trả lời câu
 






Các ý kiến mới nhất