TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN
BỒI DƯỠNG CHUYÊN MÔN CHO GIÁO VIÊN
THÔNG QUA KHAI VẤN

MỤC LỤC
GIỚI THIỆU VỀ TÀI LIỆU........................................................................................................................ 1
Mục đích của tài liệu............................................................................................................................ 2
Đối tượng sử dụng tài liệu.................................................................................................................. 2
Cách sử dụng tài liệu............................................................................................................................ 2
1. GIỚI THIỆU VỀ KHAI VẤN................................................................................................................ 3
a. Quan niệm về khai vấn.................................................................................................................... 3
b. Sử dụng mô hình GRROW trong khai vấn.................................................................................. 9
c. Tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động khai vấn trong nhà trường..................................11
d. Các “bẫy” trong khai vấn...............................................................................................................12
2. CÁC KĨ THUẬT KHAI VẤN.............................................................................................................. 14
a. Kĩ thuật bể cá...................................................................................................................................16
b. Kĩ thuật lăng kính suy ngẫm.........................................................................................................22
c. Kĩ thuật sử dụng công cụ trực quan...........................................................................................27
d. Kĩ thuật “hồi tưởng”.......................................................................................................................33
e. Kĩ thuật sử dụng thẻ......................................................................................................................39
f. Kĩ thuật sử dụng video...................................................................................................................49
3. MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP ĐỂ PHÁT TRIỂN KĨ NĂNG KHAI VẤN.......................................56
TÀI LIỆU THAM KHẢO......................................................................................................................... 58

BẢNG VIẾT TẮT
BDCM

Bồi dưỡng chuyên môn

CBQL

Cán bộ quản lý

GD&ĐT

Giáo dục và Đào tạo

GV

Giáo viên

HS

Học sinh

HTQC

Học thông qua Chơi

TỔNG QUAN
GIỚI THIỆU VỀ TÀI LIỆU
Chào mừng thầy/cô đến với Tài liệu “Hướng dẫn Bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên thông
qua khai vấn”. Tài liệu này được biên soạn nhằm cung cấp cho Cán bộ quản lí giáo dục các
cấp một số phương pháp, kĩ thuật để bồi dưỡng chuyên môn giáo viên thông qua khai vấn.
Tài liệu là công cụ thiết yếu trong bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên, góp phần nâng cao
năng lực, phát triển kĩ năng, hỗ trợ hiệu quả cho quá trình đổi mới giáo dục tại Việt Nam. Việc
sử dụng tài liệu phù hợp sẽ giúp CBQL giáo dục chủ động thích ứng với những thay đổi, đáp
ứng yêu cầu bồi dưỡng thường xuyên theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đồng thời
góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứng mục tiêu và yêu cầu của Chương trình giáo
dục phổ thông 2018.
Nội dung chính của tài liệu bao gồm: giới thiệu tóm tắt về khai vấn, mô hình khai vấn GRROW,
cách tạo môi trường thuận lợi để khai vấn, các “bẫy” khai vấn và các kĩ thuật khai vấn. Các kĩ
thuật khai vấn này đã được lựa chọn để đáp ứng sự đa dạng về nhu cầu và phong cách phát
triển chuyên môn. Dù là người đã có nhiều năm kinh nghiệm hay mới bắt đầu hành trình bồi
dưỡng chuyên môn thì tài liệu này cũng sẽ là nguồn tham khảo hữu ích về các chiến lược hỗ
trợ chuyên môn hiệu quả mà thầy/cô có thể áp dụng ngay, một cách dễ dàng.

-1-

HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC

Mục đích của tài liệu
Mục đích của tài liệu là nâng cao khả năng của người khai vấn trong công tác hỗ trợ chuyên
môn bằng cách:
„ Truyền cảm hứng để thầy/cô thử nghiệm các cách tiếp cận mới: Tài liệu này giúp khơi
dậy sự sáng tạo và đổi mới trong cách tiếp cận; khuyến khích thầy/cô khám phá những
phương pháp và ý tưởng mới.
„ Nâng cao kĩ năng và năng lực cá nhân góp phần phát triển bản thân và chuyên môn bằng
cách lĩnh hội các kĩ năng và năng lực mới cũng như thể hiện các thực hành tốt trong bồi
dưỡng chuyên môn thường xuyên.
„ Trang bị cho thầy/cô những công cụ và kiến thức cần thiết để hỗ trợ bồi dưỡng chuyên
môn hiệu quả.
Đối tượng sử dụng tài liệu
Tài liệu này được thiết kế dành cho các nhà giáo dục, những người đóng vai trò chủ chốt trong
công tác bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên. Cụ thể:
„ Cán bộ quản lí giáo dục cấp Sở Giáo dục và Đào tạo.
„ Cán bộ quản lí giáo dục cấp Phòng Giáo dục và Đào tạo.
„ Cán bộ quản lí nhà trường.
„ Giáo viên cốt cán.
Cách sử dụng tài liệu
Tài liệu có ba phần gồm:
1. Phần một: giới thiệu chung về khai vấn.
2. Phần hai: giới thiệu chi tiết về các kĩ thuật khai vấn với các hướng dẫn cụ thể về các bước
thực hiện, thời điểm có thể áp dụng hiệu quả nhất, sự chuẩn bị cần thiết, những “bẫy”
tiềm ẩn cần lưu ý khi khai vấn và các mẹo xử lí. Cùng với đó là các ví dụ minh họa cụ thể
cho từng kĩ thuật. .
3. Phần ba: giới thiệu một số phương pháp để nâng cao kĩ năng khai vấn và suy ngẫm về
khai vấn.
Chúng tôi khuyến khích thầy/cô thử nghiệm các kĩ thuật khai vấn, suy ngẫm và áp dụng phù
hợp. Thầy/cô linh hoạt hơn trong việc lựa chọn kĩ thuật mình sẽ áp dụng tùy theo nhu cầu và
bối cảnh đặc thù của bản thân mà không nhất thiết phải lần lượt áp dụng từng kĩ thuật được
trình bày trong tài liệu này.
Chúng tôi mong muốn tài liệu này có thể truyền cảm hứng cho sự phát triển và nâng cao chất
lượng giáo dục như mục tiêu đã được đề ra trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
-2-

HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC

1. GIỚI THIỆU VỀ KHAI VẤN
a. Quan niệm về khai vấn

Thuật ngữ khai vấn
Thuật ngữ khai vấn (tiếng Anh là coaching) trong phát triển chuyên môn, ở tất cả các ngành,
các lĩnh vực đặc biệt là giáo dục được sử dụng nhiều tên gọi khác nhau như: khai vấn, hỗ trợ cá
nhân, hỗ trợ chuyên môn, huấn luyện, đào tạo…. Trong giáo dục “khai vấn” được dùng phổ biến
theo nghĩa rộng là một hình thức để bồi dưỡng chuyên môn (BDCM)..
Quan niệm về khai vấn
Theo Whitmore (2009), khai vấn là việc “khai phá tiềm năng của một người để tối đa hóa hiệu
suất của chính họ” bằng cách khuyến khích người đó tự tìm giải pháp· thay vì trực tiếp đưa
ra câu trả lời. Người khai vấn cần lắng nghe tích cực, đặt câu hỏi thúc đẩy sự suy nghĩ và
đưa ra phản hồi mang tính xây dựng để hỗ trợ người được khai vấn tự khám phá, học hỏi và
phát triển.
Trong lĩnh vực giáo dục, khai vấn giúp các nhà giáo dục suy ngẫm và sáng tạo hơn, từ đó nâng
cao hiệu quả công việc và góp phần BDCM. Redshaw (2000) mô tả khai vấn là một quá trình
từng bước nâng cao kĩ năng và hiệu quả giảng dạy thông qua sự dẫn dắt và phản hồi. Khai vấn
giúp các cá nhân thu được các kiến thức và kĩ năng cần thiết để phát triển trong các lĩnh vực
khác nhau, thúc đẩy họ làm việc, phát triển và vượt qua trở ngại để đạt được mục tiêu của mình.
Theo Rosinski (2003) và Norasmah và Chia (2015), khai vấn là quá trình định hướng theo
mục tiêu, bao gồm xác định các mục tiêu cụ thể, nâng cao nhận thức về các lựa chọn, và phát
triển các chiến lược để đạt được các mục tiêu cụ thể đã xác định. Khai vấn giúp các cá nhân
đạt được các mục tiêu theo nhu cầu của họ, chẳng hạn như mục tiêu cải thiện phương pháp
giảng dạy.
-3-

HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC

Ngoài ra, theo Trung tâm Lãnh đạo NHS (2005), khai vấn không chỉ là để phát triển kĩ năng
và đạt được các thành tựu mà còn giúp tăng sự hài lòng trong công việc và động lực làm việc.
Thomas và Smith (2009) đã nêu bật những lợi ích của khai vấn đối với các nhà giáo dục và
các cơ sở giáo dục. Đối với các nhà giáo dục, khai vấn giúp cải thiện các thực hành giảng dạy,
khuyến khích sự suy ngẫm và sáng tạo, đồng thời hỗ trợ BDCM. Các cơ sở giáo dục được
hưởng lợi bằng việc nâng cao kết quả học tập của học sinh (HS), cải thiện chất lượng công
việc của giáo viên, và thúc đẩy mối quan hệ tích cực và tinh thần đồng đội giữa các cán bộ và
giáo viên.
Như vậy, khai vấn là một cách tiếp cận linh hoạt, góp phần vào sự phát triển của các cá nhân
và có tác động tích cực đến các cơ sở giáo dục và môi trường học tập nói chung. Và khai vấn là
một hình thức hiệu quả để phát triển cá nhân và phát triển chuyên môn. Trong khai vấn, thay
bằng việc đưa ra ngay các giải pháp để giải quyết vấn đề, người khai vấn sẽ sử dụng các câu
hỏi. Trả lời các câu hỏi này, người được khai vấn có thể tự tìm ra giải pháp của riêng mình.
Dưới đây là một số đặc điểm của khai vấn:
a.1 Khai vấn là một quá trình
Khai vấn là một quá trình mang tính cá nhân và liên tục, không phải là hoạt động diễn ra một
lần rồi kết thúc. Như Heinz von Forster (1999) đã nói: “Học tập là việc cá nhân nhất trên thế
giới. Nó độc đáo như khuôn mặt hay dấu vân tay vậy.”
Để hỗ trợ hiệu quả các nhu cầu chuyên môn đặc thù của từng cá nhân, người khai vấn cần có
một số kĩ năng cụ thể. Trong đó có kĩ năng lắng nghe tích cực, giúp người khai vấn hiểu rõ hơn
về nhu cầu của người được khai vấn và tạo cơ hội để họ tự suy ngẫm. Kĩ năng đặt câu hỏi thúc
đẩy sự suy nghĩ sẽ giúp người được khai vấn nhìn nhận những thách thức của họ từ những
góc nhìn mới mẻ. Kĩ năng đưa ra phản hồi hiệu quả, giúp định hướng cho người được khai vấn
tích cực tham gia vào lĩnh vực chuyên môn từ đó họ tự phát triển sự hiểu biết của riêng mình
và tìm ra con đường phía trước. Điều quan trọng là những kĩ năng khai vấn này không phải
tự nhiên đã có mà phải được tích cực rèn luyện và phát triển. Vì vậy, có thể nói cả người khai
vấn và người được khai vấn đều sẽ trải qua một quá trình BDCM liên tục.
Khai vấn là một quá trình năng động. Trong lĩnh vực giáo dục, nơi mà sự phát triển diễn ra
liên tục là rất quan trọng, khai vấn nên được coi là một hành trình học tập suốt đời. Do đó,
nội dung tài liệu không chỉ trình bày các kĩ thuật khai vấn mà còn cung cấp hướng dẫn về việc
thúc đẩy một môi trường thuận lợi cho việc khai vấn.
a.2 Khai vấn là một hình thức bồi dưỡng chuyên môn hiệu quả
Trình độ của giáo viên (GV) đóng vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao kết quả học tập
của HS. Do vậy, viêc chú trọng các hoạt động BDCM cho giáo viên là vô cùng cần thiết và cần
được ưu tiên. Để đánh giá hiệu quả của khai vấn như một hình thức BDCM GV, trước tiên
điều quan trọng là phải thiết lập các tiêu chí xác định để bảo đảm BDCM hiệu quả. Dưới đây
là chín tiêu chí được xác định là quan trọng để đánh giá hoạt động BDCM, và khai vấn là một
hình thức BDCM nên cũng cần phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chí này:
-4-

HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC

Có 9 tiêu chí đảm bảo BDCM hiệu quả:
„ Đáp ứng nhu cầu của giáo viên và nhà trường: BDCM không chỉ cần đáp ứng nhu cầu của cá
nhân GV mà còn phải phù hợp với chính sách, chiến lược của ngành giáo dục và nhà trường.
„ Có mục tiêu rõ ràng: Hoạt động BDCM cho giáo viên cần phải có trọng tâm và mục tiêu rõ
ràng. Ví dụ BDCM về HTQC cần tập trung vào nâng cao năng lực áp dụng HTQC cho giáo
viên trong trường tiểu học. CBQL và giáo viên cần biết chính xác mình muốn gì khi triển
khai HTQC, tại sao lại mong muốn điều đó. Mục tiêu này phải gắn với việc nâng cao chất
lượng giáo dục của nhà trường.
„ Thực hiện thường xuyên và liên tục: Hoạt động BDCM về HTQC cần được thực hiện
thường xuyên và định kì dưới các hình thức khác nhau: tập huấn tập trung, sinh hoạt
chuyên môn, hỗ trợ đồng nghiệp, cộng đồng học tập chuyên môn… Đồng thời, giáo viên
cần tích cực áp dụng HTQC trong lớp học của mình.
„ Tích cực suy ngẫm và phản hồi: BDCM về HTQC không chỉ là truyền thụ kiến thức và
hướng dẫn kĩ năng áp dụng HTQC cho giáo viên mà còn phải thúc đẩy giáo viên tự suy
ngẫm và cởi mở chia sẻ với đồng nghiệp. Trong quá trình thực hiện HTQC, giáo viên suy
ngẫm và phản hồi về việc: Chúng ta đang làm gì? Chúng ta tổ chức HTQC như thế nào?
Việc áp dụng HTQC mang lại kết quả như thế nào? Cần cải thiện điều gì để HS học tập tốt
hơn? Qua đó giáo viên hiểu sâu sắc và biết cách thực hiện HTQC phù hợp với điều kiện
cụ thể và rút ra bài học kinh nghiệm, áp dụng vào công việc giảng dạy trên lớp hàng ngày.
„ Gắn với trải nghiệm: Hoạt động BDCM muốn hiệu quả cần được gắn với trải nghiệm thực
tiễn của giáo viên thông qua việc áp dụng trong lớp học. CBQL cần tạo cơ hội để giáo viên
áp dụng kiến thức và thực hành, khuyến khích giáo viên chia sẻ những gì họ đã quan sát
thấy, đã gặp phải trong quá trình áp dụng và thực hành.
„ Cộng tác và hợp tác trong học tập: BDCM về HTQC hiệu quả hơn khi giáo viên học cùng
nhau và học hỏi lẫn nhau. Giáo viên hợp tác và cộng tác với đồng nghiệp càng nhiều thì
sự tự tin và sự hài lòng với công việc của họ sẽ càng tăng lên. CBQL xây dựng môi trường
sư phạm thân thiện, mang tính học hỏi để giáo viên cởi mở, tin cậy lẫn nhau, cùng hỗ trợ
nhau triển khai HTQC đạt hiệu quả tốt nhất.
„ Đáp ứng sự đa dạng và phân hóa: Mỗi giáo viên đều có một cách học riêng. BDCM về
HTQC sẽ hiệu quả hơn nếu mối quan tâm, bối cảnh (nông thôn, thành thị…), các nhu cầu
và năng lực khác nhau của giáo viên được chú trọng và đáp ứng. CBQL cần biết cách chấp
nhận và tôn trọng sự khác biệt của từng giáo viên để có kế hoạch BDCM phù hợp.
„ Coi trọng sự tự chủ: BDCM về HTQC chỉ có hiệu quả một khi giáo viên hiểu rõ tầm quan
trọng của hoạt động áp dụng HTQC đối với sự phát triển toàn diện của HS. Khi giáo viên
hiểu được điều đó, chủ động tìm tòi, học hỏi nghiên cứu về HTQC và mong muốn thực
hành HTQC hiệu quả trên lớp thì họ sẽ làm chủ việc học tập của mình. CBQL cần khuyến
khích tạo động lực để giáo viên chủ động và tích cực tự học, tham gia vào các hoạt động
BDCM về HTQC.
-5-

HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC

„ Thực hiện tích hợp/lồng ghép: Để đảm bảo tính bền vững của việc áp dụng HTQC tại
trường tiểu học, CBQL cần lồng ghép các nội dung BDCM về HTQC vào các hoạt động
BDCM phù hợp đang triển khai tại nhà trường như sinh hoạt chuyên môn, hội thảo chuyên
đề, dự giờ góp ý…

Khai vấn phù hợp với các tiêu chí về BDCM hiệu quả ở nhiều phương diện khác nhau.
− Trước hết, khai vấn dựa trên nhu cầu và điều chỉnh các trải nghiệm học tập theo yêu cầu
riêng của mỗi người. Các cuộc khai vấn có cấu trúc tốt sẽ là nền tảng cho việc học tập có
ý nghĩa, khuyến khích tập trung vào một/một số thách thức cụ thể thay vì cố gắng giải
quyết tất cả các vấn đề cùng một lúc. Người khai vấn dẫn dắt người được khai vấn đưa ra
những giải pháp/hành động cụ thể và thúc đẩy suy ngẫm.
− Khai vấn không phải là hoạt động chỉ diễn ra một lần mà là một quá trình liên tục với một
số cuộc khai vấn, áp dụng vào bối cảnh thực tế của người được khai vấn. Người khai vấn
và người được khai vấn cần thời gian để suy ngẫm về tính hiệu quả, và tìm ra các giải pháp
để cải thiện hiệu quả của khai vấn. và những lần suy ngẫm về tính hiệu quả và sự cần cải
thiện thêm nữa.
-6-

HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC

− Khai vấn vốn mang tính trải nghiệm và dựa trên sự tìm tòi, khám phá, tạo các cơ hội cho
người được khai vấn thử nghiệm các cách làm mới như đã dự định trong cuộc khai vấn.
Đặc biệt, khai vấn có tính linh hoạt và phân hóa, tùy thuộc vào sự đa dạng về nhu cầu và năng
lực của người được khai vấn, và thực tế tại địa phương. Về cơ bản, người được khai vấn là
người nắm quyền chủ động trong việc học hỏi và nâng cao năng lực chuyên môn của bản
thân. Quan trọng hơn, khai vấn cần bảo đảm sự cân bằng giữa nhu cầu nâng cao năng lực
chuyên môn của giáo viên với kế hoạch phát triển chuyên môn chung của nhà trường và hệ
thống giáo dục các cấp. Từ đó thúc đẩy việc tiếp cận toàn diện, có tính hệ thống theo quy định
BDCM chung của ngành giáo dục. Về bản chất, khai vấn là hình thức phát triển chuyên môn
hiệu quả trong việc nâng cao chất lượng giáo dục.
a.3. Khai vấn có thể tiến hành theo hình thức cá nhân hoặc theo nhóm
Khai vấn có thể được thực hiện theo hình thức cá nhân (một - một) hoặc với một nhóm GV
có các vấn đề, khó khăn tương tự nhau.
Khai vấn theo hình thức cá nhân cho phép người khai vấn điều chỉnh hướng dẫn và hỗ trợ
của họ theo nhu cầu và mục tiêu cụ thể của từng người được khai vấn. Với hình thức cá nhân,
người được khai vấn có thể thảo luận cởi mở về những thách thức, chia sẻ thực tiễn giảng dạy
và đặt ra các mục tiêu nghề nghiệp mà không lo ngại về quyền riêng tư. Hơn nữa, tính linh
hoạt của hình thức này cho phép các cuộc khai vấn được lên lịch vào những thời điểm thuận
tiện cho cả người khai vấn và người được khai vấn, đảm bảo sự chú ý tập trung và thảo luận
không bị gián đoạn.
Ngược lại, khai vấn theo nhóm thúc đẩy học tập và hợp tác giữa những người được khai vấn.
Thông qua kinh nghiệm được chia sẻ và tương tác đồng đẳng, người tham gia có được những
hiểu biết và quan điểm có giá trị từ các đồng nghiệp của họ. Việc trao đổi ý tưởng đa dạng
này không chỉ thúc đẩy sự sáng tạo và đổi mới mà còn tạo ra ý thức cộng đồng và hỗ trợ trong
nhóm. Ngoài ra, khai vấn theo nhóm góp phần tối đa hóa các nguồn lực bằng cách giải quyết
các vấn đề và mục tiêu chung trong môi trường hợp tác, giúp việc sử dụng thời gian hiệu quả
hơn và tác động rộng hơn.
a.4. Khai vấn có thể tiến hành theo phương thức trực tiếp hoặc trực tuyến
Khai vấn cũng có thể được thực hiện trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp trực tuyến và trực
tiếp. Mỗi phương thức mang lại những lợi thế riêng.
Khai vấn trực tiếp cho phép tương tác trực tiếp, tạo điều kiện xây dựng mối quan hệ, giao
tiếp phi ngôn ngữ và phản hồi ngay lập tức. Điều này giúp tăng cường sự hợp tác, tin tưởng
và nâng cao kinh nghiệm khai vấn.
Khai vấn trực tuyến tận dụng công nghệ để kết nối người khai vấn và người được khai vấn
vượt qua các rào cản địa lý và cho phép hỗ trợ phát triển chuyên môn thường xuyên.
Các buổi khai vấn trực tuyến có thể diễn ra thông qua tin nhắn và/hoặc cuộc gọi (video) trên
nhiều nền tảng khác nhau như mạng xã hội, các công cụ trực tuyến (ví dụ: Zoom, Teams,
Google Meet) và điện thoại (di động). Việc lựa chọn công cụ nào để thực hiện trong mỗi cuộc
khai vấn phụ thuộc vào một số yếu tố:
-7-

HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC

„ Mức độ tin cậy và cởi mở giữa người khai vấn và người được khai vấn.
„ Giai đoạn và hiện trạng của quá trình khai vấn cũng như những mối quan tâm hoặc câu hỏi
hiện có của người khai vấn và người được khai vấn.
„ Mức độ sẵn có về công cụ, internet và khả năng sử dụng các công cụ và kĩ thuật này của
người khai vấn và người được khai vấn.
„ Kết quả trao đổi trước đó của người khai vấn với người được khai vấn về hình thức sẽ
được sử dụng trong lần khai vấn hiện tại.
Xây dựng niềm tin là nguyên tắc cơ bản của khi thực hiện khai vấn. Điều cần thiết là phải thiết
lập và “nuôi dưỡng” một môi trường bắt nguồn từ niềm tin, một môi trường trong đó khai vấn
có thể phát triển. Nếu không có sự tin tưởng, quá trình khai vấn có thể không đạt hiệu quả.
Việc lựa chọn phương thức khai vấn phụ thuộc vào một số yếu tố, bao gồm mối quan hệ giữa
người khai vấn và (những) người được khai vấn, những vấn đề cụ thể cần khai vấn, khoảng
cách địa lý, khả năng truy cập internet, tính sẵn có của thiết bị và mức độ sử dụng thành thạo
các công cụ trực tuyến. Ngày nay, sự phổ biến của khai vấn theo hình thức trực tuyến và kết
hợp giữa trực tiếp và trực tuyến đã tăng lên nhờ sự phát triển của công nghệ và các công cụ
trực tuyến trong lĩnh vực giáo dục, học tập và BDCM.

-8-

HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC

b. Sử dụng mô hình GRROW trong khai vấn

Bước 1 - Thiết lập
MỤC TIÊU
(Goal Setting)

Bước 5 - Cam kết
HÀNH ĐỘNG
(Willingness to act)

Bước 2 - Đánh giá
THỰC TRẠNG
(Reality Assessment)

Bước 4 - Đề xuất
các GIẢI PHÁP
(Option Generation)

Bước 3 - Đánh giá
NGUỒN LỰC
(Resource Exploration)

Mô hình khai vấn GRROW, được Whitmore giới thiệu lần đầu vào năm 1995, là một công cụ
phổ biến giúp định hình cuộc khai vấn theo từng bước. Khi sử dụng mô hình GRROW, người
khai vấn giữ vai trò dẫn dắt, hỗ trợ người được khai vấn đặt ra các mục tiêu cụ thể, đánh giá
tình hình hiện tại của họ và cuối cùng là cam kết thực hiện kế hoạch hành động để giải quyết
thách thức họ đang gặp phải. Điều này xuất phát từ quan điểm rằng người được khai vấn là
người có câu trả lời và có tiềm năng cần thiết cho sự phát triển của chính họ. Nhiệm vụ của
người khai vấn là dẫn dắt người được khai vấn suy nghĩ và tìm ra cách phát huy những tiềm
năng của bản thân.
Khai vấn là một quá trình linh hoạt và gắn với nhu cầu, giống như việc giảng dạy trong lớp học.
Mỗi tình huống khai vấn đều có đặc thù riêng, cũng như mỗi bài học đều khác nhau. Tương
tự như trong dạy học, giáo viên (GV) sử dụng kế hoạch bài dạy làm khung và sẽ linh hoạt điều
chỉnh theo năng lực của HS, người khai vấn dùng mô hình GRROW làm công cụ giúp cho cuộc
khai vấn phù hợp với nhu cầu của người được khai vấn.

-9-

HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC

01

Xác định mục tiêu (Goal): từ những khó khăn/vấn đề mà người
được khai vấn gặp phải , cần xác định mục tiêu mà người đó
muốn đạt được.

02

Suy ngẫm thực tế (Reality): suy ngẫm về thực tế áp dụng HTQC
hoặc Quan sát trẻ theo quá trình của giáo viên, xác định nguyên
nhân gây ra những khó khăn.

03

Xác định nguồn lực (Resource): phân tích các nguồn lực sẵn có
và tìm kiếm, khai thác những nguồn lực khác giúp giáo viên giải
quyết vấn đề/khó khăn về áp dụng HTQC hoặc Quan sát trẻ theo
quá trình.

04

Lựa chọn giải pháp (Option): liệt kê các giải pháp có thể giải
quyết được khó khăn, đánh giá tính khả thi của những giải pháp
đó và lựa chọn giải pháp phù hợp.

05

Kế hoạch thực hiện (Will): xác định các hành động tiếp theo để
áp dụng giải pháp đã chọn.

Về cơ bản, mô hình GRROW cung cấp một lộ trình có cấu trúc cho các cuộc khai
vấn, cho phép điều chỉnh theo nhu cầu và tình huống đặc thù của từng người được
khai vấn. Lộ trình này bắt đầu bằng việc xác định mục tiêu rõ ràng (Goal) và sau đó
là một quá trình lặp đi lặp lại gồm suy ngẫm thực tế (Reality), xác định nguồn lực
(Resource), lựa chọn các giải pháp (Option), và cuối cùng là kế hoạch thực hiện (Will).
Tất cả các việc trên đều được thực hiện với sự dẫn dắt của một người khai vấn.

- 10 -

HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HỌC THÔNG QUA CHƠI CẤP TIỂU HỌC

c. Tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động khai vấn trong nhà trường

Tạo môi trường thuận lợi là chìa khóa dẫn tới khai vấn thành công. Trong đó, sự tin tưởng
chính là điều cốt yếu của một môi trường thuận lợi cho khai vấn. Trong một môi trường có sự
tin tưởng, người được khai vấn sẽ thấy họ thực sự được hỗ trợ, được khuyến khích chấp nhận
rủi ro, được thúc đẩy suy ngẫm sâu, và hơn hết là được làm chủ sự phát triển của chính mình.
Dưới đây là một số lời khuyên thiết thực dành cho người khai vấn để “nuôi dưỡng” sự
tin tưởng:
Lắng nghe tích cực: Luyện tập khả năng lắng nghe chăm chú và tích cực bằng cách dành toàn
bộ sự chú ý của mình vào người được khai vấn. Thể h